Een tijdje geleden was er de discussie over bed, bad en brood. Het vraagstuk hoe om te gaan met uitgeprocedeerde asielzoekers. Deze discussie drukt ons met de neus op het trauma van onze tijd: de onzichtbare mens die in eenzaamheid door ons ‘systeem’ dreigt te vallen. En het is mooi te merken dat veel mensen zich inspannen om dit trauma te verminderen.

Ik zag eens de film Detachment. Een verhaal over een docent en een klas vol ontspoorde kinderen. Alle kinderen hebben moeite met functioneren en op de een of andere manier uit zich dat vaak bijzonder agressief. Letterlijk. De leraren worden tot wanhoop gedreven.

Eén scène spreekt boekdelen. De ouderavond. Er komt niemand opdagen. De docenten lopen verdwaasd door de school. Eén van hen prevelt een gebed: ‘Waar zijn alle ouders?’

Zoiets zet aan het denken, toch? Mij in ieder geval wel.

“Om de Bergrede te leven, moet je met de armen meeleven”, schrijft frère Roger. En een film als Detachment laat zien dat er armen zijn op alle plekken van de samenleving: van vluchtgarage tot collegebank. De moderne arme studeert, leeft een getrouwd leven, gaat op vakantie, heeft poen, een huis en een baan.

En hij vraagt zichzelf wanhopig af: waarom besta ik? Heeft dit leven wel zin? Zijn geschiedenis achterhaalt hem, gebroken relaties breken hem nog altijd op, hij heeft het gevoel gedumpt te zijn in eenzaamheid en de mogelijkheid tot werkelijk menselijk contact wordt hem met de dag vreemder en vreemder.

“Waar zijn alle ouders?” In een moderne variant van de parabel van Jezus is het niet de zoon die vertrok, maar is de vader er vandoor gegaan.

Vele zullen zich erin herkennen. Harten sterven van verlatenheid en eenzaamheid. Wie kent mij nog? Bij wie kan ik terecht? Wie hoort mij? Mag ik mezelf zijn? Menselijke eenzaamheid is het ergste trauma, de diepste verwonding van deze tijd.

Maar in elk mens leeft ook een hoop die op het punt staat te gaan bloeien. Een beetje mest, wat water, goede zorg en aandacht, meer is niet vereist. Liefdevolle aanwezigheid en een luisterend oor.

Onze trauma’s hebben geen nieuwere smartphones nodig, niet nog meer technologische vooruitgang, geen interessantere televisieprogramma’s, hoe goed bedoeld ook allemaal. Deze tijd heeft vluchtheuvels nodig. Plekken waar mensen zijn en mensen luisteren. Ja, kerken waar de arme weer mens leert zijn.

Beeld: still van de film Detachment