Een duidelijk kenmerk van onze tijd is het gebrek aan vertrouwen in gezag. Gebrek aan vertrouwen in bestuurders en volksvertegenwoordigers, gebrek aan vertrouwen in de rechtspraak.

Dit heeft ongetwijfeld te maken met individualisering en de laagdrempelige toegang tot een overdosis aan informatie. Toename van – vaak nutteloze – kennis betekent niet direct ook een toename van wijsheid. Wel leidt het ertoe dat we zelf denken te kunnen bepalen wat waar en goed is. Als instanties of mensen op bepaalde posities hier iets over te melden hebben, nemen we dit niet klakkeloos aan. Nee, we toetsen de argumenten of onderzoeken of het aansluit bij onze eigen normen, waarden en gevoelens.

Net als bij zoveel andere ontwikkelingen, beïnvloedt ook op dit punt de cultuur het christelijk leven. De allergische reactie op gezag is ook onder christenen zeker aanwezig. Instanties als synodes of kerkenraden, of functiebekleders als ambtsdrager hebben niet meer automatisch gelijk, enkel en alleen omdat ze gezagdragers zijn. Ik betrap mezelf er vaak genoeg op dat ik gezag binnen de kerk maar moeilijk kan accepteren.

Toch is het niet te negeren dat de Bijbel ook duidelijk met gezag spreekt en een autoriteitsclaim doet. Deze autoriteit is te herleiden tot de Heer van de kerk, die hiervoor personen en instanties inschakelt.

Eeuwenlang was de paus hiervan de personificatie. Toen dit veel mensen wat te gortig werd, hebben gereformeerden de nadruk gelegd op het gezag van de Bijbel. Maar dit sloot zeker niet uit dat er vanuit de kerk met gezag gesproken werd. Ik heb het idee dat dit laatste steeds minder het geval is. De Bijbel blijft de norm, maar op een goede tweede plaats komt onze individuele interpretatie daarvan.

Het risico hierbij is dat we onze eigen uitlegkunde soms overschatten. Dan helpt het om instanties te hebben die gezag over ons hebben. Anders doen we te weinig recht aan de rijkdom van de geschiedenis. Nee, ik pleit niet voor een gereformeerde paus, maar wel voor wat meer zelfkennis en erkenning van de beperktheid van ons individuele denken. En voor een herwaardering van instanties en functies met geestelijk gezag. Het lijkt me goed om ons te bezinnen op hoe gezag weer een boost kan krijgen.