Eenheid met God bereiken is nog niet zo makkelijk, maar je hoeft er niet per se mysticus voor te zijn.

De populaire mysticus Meister Eckhart zocht als geen ander naar eenheid met God. Toch smaakt zijn advies een beetje zuur. Eén met God word je via de gehoorzaamheid.

Hoe bereiken wij eenheid met God? Dat is de vraag waar mystici zich op storten. Ze denken: als de Geest van God in ons is, dan kunnen wij misschien uiteindelijk zelfs samenvallen met God. Je geeft ze een vinger, die mystici, en ze pakken je hand.

De vraag naar eenheid met God was de vraag waar in het bijzonder Meister Eckhart zich mee bezighield. Hij is heden ten dage misschien wel de populairste ketter van de Rooms-Katholieke Kerk. Eckhart leefde in de jaren rond 1300. Net na de grote theoloog Thomas van Aquino die evenals Eckhart behoorde tot de orde der dominicanen, de predikheren.

Het is dan ook vanwege zijn preken dat Eckhart een bekende spirituele denker werd. Ook al in zijn dagen. Maar helemaal orthodox waren die preken niet, vonden enkele machthebbers in de kerk. Eckhart werd vanwege ketterse gedachten vervolgd en veroordeeld. Verschrikkelijk vond hij. Hij wilde geen ketter zijn, geen revolutionair. De mensen die hem aanklaagden verstonden zijn denkbeelden gewoon niet goed.

 Over God wil ik zwijgen

Misschien zijn de geschriften van Eckhart zo spannend, omdat ze akelig dicht bij het individu komen en ze de kerk op gepaste afstand houden. Niet iedereen is daarvan gecharmeerd.

In zijn traktaten – een bundeling die in het Nederlands de wonderlijke titel kreeg Over God wil ik zwijgen – getuigt Eckhart van veel taalgevoel, creativiteit en een diep inzicht in de relatie tussen God en de mens. Allereerst stelt hij: we kunnen God vinden in alle dingen. Je hoeft daarvoor niet naar de kerk of iets dergelijks. Want, als je hem in de gewone dingen niet zult vinden, dan ook niet in de kerk. Dat klinkt logisch.

Maar wat als je hem niet vindt in de gewone dingen?

Een populair modern christelijk gegeven is dat alles genade is. En dat is natuurlijk ook zo, God is de grote gever. Maar dat wil niet zeggen dat je er soms iets voor moet doen. Toch?

Eckhart denkt dat je eenheid met God kunt verkrijgen door inspanningen van jouw kant. Een soort beloning. Zo gek is dat niet. Als je graag contact wilt met degene van wie je houdt, maar jullie zitten altijd alleen maar samen op de bank naar een scherm te kijken, dan kun je die eenheid ook wel vergeten. Je moet er een beetje je best voor doen. Zo is het ook met God. 

Maar wat moet je dan doen?

Deugdzaam leven.

Stop met zondigen!

Bijvoorbeeld door niet te zondigen. Voor wie niet zondigt staat niets de eenheid met God in de weg. Je zult God altijd gemakkelijk vinden. Het enige wat je moet doen is – zodra je voelt dit gaat mis – je meteen op te richten tot God. Dan zal een geestelijke vreugde je ziel optillen en zich vast aan God binden.

Vind je dat dit een beetje naïef klinkt? Merk je dat je niet op ieder moment van zwakte de kracht vindt je tot God te richten? Probeer dan eens iets anders.

Tadaaa, God treedt in

Wat is namelijk de belangrijkste deugd? Eén die beslist zal leiden tot een snelle vereniging met God? De gehoorzaamheid. De gehoorzaamheid immers bewerkt in alles altijd het beste, zegt Eckhart. Want wie gehoorzaam is (aan de wil van God, natuurlijk, of zo je wilt: van de liefde), treedt uit zichzelf (je stopt te willen wat je zelf wilt).

Precies op dat moment, als jij omwille van God uittreedt, treedt God in. Noodzakelijkerwijs, voegt de mysticus hieraan toe. God gaat willen in mijn plaats: ‘waar ik voor mezelf niets wil, daar wil God voor mij.’

Hier is natuurlijk wel even een weg te gaan. Eerst moet je maar eens zien te ontdekken wat de wil van God is. En wat het precies is wat jij zelf wilt. En hoe je het één kan inwisselen voor het ander. Eckhart helpt een beetje door een gebedssuggestie te geven: ‘Heer, geef mij niets dan wat U wilt en doe, Heer, wat en hoe U wilt op elke wijze’. Dat kan om te beginnen een mooi mantra zijn. 

Pittige opdracht, dat wel. Wij willen liever zelf willen. Maar ja, niemand zei dan ook dat één met God worden een simpele opdracht is. Wel de moeite waard? Dat moet je voor jezelf maar uitzoeken.

Jezus geeft je trouwens, in de zoektocht naar een antwoord op die vraag, een tip mee: ‘Wie mij wil navolgen, verloochent eerst zichzelf’.