In de meeste Protestantse kerken waar ik kom, neemt de preek een centrale rol in tijdens de kerkdienst. Het merendeel van de dienst is er een voorganger aan het woord. En als hij of zij zwijgt dan klinkt er muziek. Nee, we zijn niet vaak stil in de kerk. Echt stil. Meer dan die paar seconden voor de dienst, of het ‘wat anderen niet voor jou kunnen zeggen’-moment tijdens het gebed. Echte stilte.

Waarom zouden we stil zijn tijdens de kerkdienst? De katholieke geestelijke Ignatius van Loyola – grondlegger van de kloosterorde van de Jezuïeten – had daar een duidelijke opvatting over. De gelovige kan beter in direct contact staan met God, dan dat er nog een geestelijke tussenbeide komt. Die ontmoeting tussen God en de mens krijgt ruimte in de stilte.

In mijn kerk werd een aantal jaar geleden – geheel tegen de trend in – een derde dienst ingevoerd op zondag. Naast de wat massale ochtenddienst en de stevige leerdienst op de zondagmiddag, werd ruimte gecreëerd voor een alternatief soort kerkdienst. Een moment van rust en bezinning, juist ook voor degenen die niet (meer) vertrouwd zijn met het geloof. Op die zondagavonden wordt er een stuk minder gezegd dan in de reguliere diensten. Er wordt gebeden, gezongen en gelezen. En er is een plek voor de stilte.

Als gewoon gemeentelid mag ik eens per maand zo’n avonddienst leiden. En in die rol heb ik geleerd dat je soms beter je mond kunt houden. Er is namelijk heel veel wat ik niet voor anderen kan zeggen. En nog meer wat ik niet voor de Ander kan zeggen. Ik heb geleerd dat mensen geraakt kunnen worden door die stilte. Omdat ze tot rust komen, aan het denken worden gezet. Omdat ze God ontmoeten in de stilte.

Voor mij is die stilte steeds belangrijker geworden. Misschien omdat ik in mijn leven, het zij op of onder de kansel, genoeg woorden heb gehoord die tussen mij en God in bleven staan. Woorden die in de kerk klonken brachten mijn geloof soms meer schade toe dan dat het werd opgebouwd. Of misschien houd ik van de stilte omdat ik verder al genoeg aan het woord ben in mijn dagelijkse bezigheden.

Maar het belangrijkste is dat ik in de stilte heb leren vertrouwen op de aanwezigheid van God. Even niet hoeven luisteren naar iemand die je uitlegt hoe het allemaal zit. Even geen energie besteden aan het uit volle borst zingen van een lied. Maar simpelweg stil zijn. De tijd nemen om te beseffen dat de plek waar je bent een plek is waar God ook is. Je gedachten even de vrije loop te laten in het vertrouwen dat God met je ‘meedenkt’. Daar kan geen preek tegenop…

Dus, welke dominee durft het aan zijn mond eens te houden, en de Stilte te laten (s)preken?