Door Louren Blijdorp

Voor de 21e-eeuwse areligieuze mens is bijna niets zo irrelevant als God. De Amerikaanse voorganger Ryan Bell ondervond dit toen hij een jaar als atheïst ging leven om te ontdekken hoeveel verschil dat nou eigenlijk zou maken. Aan het eind van dat jaar was hij zijn geloof kwijt. Het is een ervaring die veel meer mensen opdoen op minder extreme manier. Jongeren die christelijk worden opgevoed breken zelden met God, maar merken op enig punt in hun leven dat het van huis uit meegekregen geloof als vanzelf verdwenen is, zonder dat het veel verschil maakt. Het blijkt gewoon niet meer relevant te zijn. Je kunt prima zonder.

Als een van de voorgangers van een zeer kinder- en jongerenrijke christelijke gemeente ben ik er medeverantwoordelijk voor dat er toch nog steeds jonge mensen ondergedompeld worden in de verhalen uit de Bijbel en in de christelijke overtuigingen die daaruit voortkomen. Waarom eigenlijk? Als het geloof irrelevant blijkt te zijn geworden, waarom dan nog mensen belasten met overtuigingen over paradijs en zondeval, hemel en hel, Jezus en Satan?

Ik geef je twee overwegingen:

Het verhaal is relevant voor wie het leeft. – Wat je relevant vindt, heeft te maken met welk verhaal je leeft. De dagelijkse kijkers van RTL Boulevard, de vaste volgers van het Nederlands elftal en de hoofdredactie van Opzij zullen ongetwijfeld verschillende visies hebben op wat nou echt belangwekkend is. Voor de een is het de zwangerschap van Yolanthe, voor de ander het doelpunt van Wesley Sneijder en voor weer een ander de rolverdeling tussen beide. Kijkend naar The Killing wordt het vanzelf een relevante vraag wie nou die moord gepleegd heeft. Lezend in Harry Potter wordt het vanzelf een relevante vraag wat dat litteken op zijn voorhoofd nou precies allemaal met zich meebrengt. Het verhaal waar ik mij voor openstel, ontsluit zijn eigen relevantie naarmate ik er dieper in kom te zitten. Als ik mij openstel voor het verhaal van de Bijbel, komt vanzelf de vraag op wie ik in dat verhaal wil zijn. Temeer omdat dit verhaal mij uitdaagt positie te kiezen. Het is een verhaal dat niet alleen gelezen, maar ook geleefd wil worden.

“Het verhaal waar ik mij voor openstel, ontsluit zijn eigen relevantie naarmate ik er dieper in kom te zitten.”

Het verhaal is dat het irrelevant is. – De Bijbel heeft de neiging om de schijnwerper te richten op dat wat naar ons idee irrelevant is. In zekere zin is Jezus zelf hoogst irrelevant, in de zin van provinciaal. Zowel vanuit het toenmalige mondiale Rome-georiënteerde perspectief, als vanuit het toenmalige Joodse Jeruzalem-georiënteerde perspectief was Jezus een dorps aandoende figuur. Paradoxaal genoeg ging hij ertoe doen, juist omdat hij er niet toe deed. In de officiële geschiedschrijving is Jezus een voetnoot, maar in grote delen van de christelijke traditie wordt hij juist geprezen, omdat hij zo gekruisigd is. De vroegste geloofsbelijdenissen brengen deze spanning tussen vernedering en verhoging al onder woorden. Oftewel, de spanning of Jezus nou hoogst irrelevant of wel degelijk relevant is, zit al in het verhaal zelf: koning der Joden. Probeer maar eens een duidelijkere verwijzing naar je irrelevantie boven je hoofd gespijkerd te krijgen. Het is nog net geen nomen nescio. Het verhaal zelf zet je in deze spanning: degene die er niet toe doet, doet er toe.

Als je het zo bekijkt, leeft de hedendaagse areligieuze mens zijn eigen gelijk overtuigend: godsgeloof is een gepasseerd station, je kunt prima zonder. En de hedendaagse christen leeft eveneens zijn eigen gelijk overtuigend: je kunt niet zonder, in het godsgeloof ligt de vervulling voor het hele bestaan. Bell heeft gelijk, maar zijn tegenhanger ook.

Christenen in het niet meer christelijke Westen maken van de irrelevantie van God vaak een enorm probleem. Je zou het ook kunnen omarmen: ik leef een overtuiging die irrelevant wordt gevonden. Leef dat dapper en misschien blijkt het een uitstekende vorm van navolging te zijn. Jezus leefde te midden van irrelevante types om aan hen gelijk te worden. Ik zou zeggen: omarm hem daarin en leef een leven dat net zo (ir)relevant is als het zijne.

Niets Nieuws werkt aan iets nieuws, vandaar soms even een oude blog. Deze verscheen eerder op 16-06-2015.