Door Marinus de Jong

“Lees je Bijbel, bid elke dag, dat je groeien mag.” Wie is er niet groot mee geworden? Vanaf de kansel hoor ik nogal eens ditzelfde duo als concrete toepassing van veel Bijbelteksten. In ieder geval in de protestantse traditie is het dagelijks lezen van de Bijbel als het Woord van God een belangrijke manier om je geloof vorm te geven en te ‘groeien’ in geloof. Maar werkt dat eigenlijk wel?

Ik vind dat Bijbellezen iedere dag maar lastig. Laatst ging het hier met een paar vrienden over en zij herkenden dat maar al te goed. Al pratend ontdekten we dat een grote blokkade ligt in het gebrek aan ervaring van relevantie. Als je bij je ontbijt de Bijbel openslaat en je leest in Jozua 12 een lijst van koningen die door Israël zijn verslagen en de volgende dag in hoofdstuk 13 de verdeling van het grondgebied aan de stam Ruben en Gad, dan moet je van goeden huize komen om niet de volgende dag NU.nl te verkiezen boven het grondgebied van de stam Juda. Het Nieuwe Testament en de Psalmen gaan dan nog, maar ook daar is het vaak knap lastig om er direct “iets mee te kunnen”. Ook de vele dagboekjes die er op de markt zijn, kunnen niet aan onze torenhoge relevantie-eis voldoen. Die zijn vaak zo voorspelbaar, saai en clichématig.

Moet de conclusie dan zijn dat we er maar mee moeten ophouden en ons er ook niet meer schuldig over moeten voelen? Natuurlijk kun je andere vormen van ‘stille tijd’ zoeken: gebed, meditatie, een wandeling of gewoon een praktisch dienstbetoon. Toch denk ik dat de Bijbel als stem van ginder niet gemist kan worden. Ik weet niet precies hoe, maar ik geloof wel dat God op een of andere manier spreekt en dat we daar niet zonder kunnen. En ik zie bij anderen en herken ook bij mezelf wel een verlangen. Een verlangen om dicht bij God te leven, of Jezus na te volgen, of discipel te zijn of hoe je het ook maar wilt noemen. Maar om dat te laten werken, moeten we ons wel bekeren van onze relevantie-fetisj.

Die relevantie-fetisj veronderstelt namelijk dat wij op een bewuste en cognitieve manier worden gevormd. Niets is minder waar, zo betogen psychologen zoals bijvoorbeeld Ap Dijksterhuis, die het heeft over “het verwaande bewustzijn”. Wij worden vooral gevormd door het onbewuste. Niet je studieboeken die je bewust zit door te worstelen vormen je het meest, maar de series die je elk weekend apathisch verslindt. Niet de inhoud van de lezing, maar wel de sfeer in de zaal en de houding van de spreker vormen je. Heel scherp is dat ook zichtbaar in hypes die elkaar steeds weer opvolgen. Waarom voelt het zo lekker om met mijn MacBook in de Starbucks te zitten werken? De koffie is duur, het is daar een herrie, de stoelen zitten slecht en het is er druk. Daar is niets rationeels aan, mijn onderbewuste dicteert dat, gevormd door wat ik onbewust opvang en het bezorgt me dat gevoel van bij de elite van de geslaagde kosmopoliet te horen, ook al zit ik stiekem teksten van een obscure gereformeerde theoloog te lezen. We lijden aan een mateloze en collectieve overschatting van ons bewustzijn.

En nu die Bijbel. Als je het verlangen deelt naar omgang met God, naar die stem van ginder, ga dan die Bijbel lezen. Elke dag. En doe het net zoals je je tanden poetst. Gewoon zonder na te denken, altijd, een vast moment. Maak het een ritueel van elke dag. Lees gewoon zonder te willen begrijpen, zonder alles te rijmen. Laat de tekst gewoon zijn, met alle weerstand die het ook kan oproepen. Leef even in het verhaal en laat God je door die verhalen en woorden heen onbewust vormen. Jij ziet misschien de relevantie niet altijd, maar dat betekent niet dat die er niet is. Je stelt je open voor een wereld waar NU.nl geen weet van heeft en stelt zo je beelden van God, van jezelf en de wereld onder kritiek. Soms wordt je geraakt, soms niet. Soms betekent het opeens wat, soms niet. Begrijp me niet verkeerd, dit is geen pleidooi voor het uitschakelen van je verstand als het om geloven gaat, maar wel voor een nuttig gebruik daarvan, net als in het dagelijks leven. In je relatie ben je ook niet constant aan het nadenken over de relevantie, die leef je gewoon en soms neem je even afstand om het te doordenken. Zo ook met de Bijbel: leef er gewoon mee, dan zie je wel.

Niets Nieuws werkt aan iets nieuws, vandaar soms even een oude blog. Deze verscheen eerder op 15-12-2015